ورق گالوانیزه چیست؟ بررسی مقاومت به خوردگی، ضخامت پوشش روی و روش تولید
خوردگی یا زنگزدگی فولاد سالانه خسارات مالی میلیارد دلاری به صنایع جهان وارد میکند. ارزانترین و کارآمدترین روش برای محافظت از ورقهای فولادی در برابر اتمسفرهای مرطوب و خورنده، عملیات گالوانیزاسیون است. محصول خروجی این فرآیند، ورق گالوانیزه (Galvanized Steel Sheet) نام دارد که نقشی حیاتی در ساخت انواع کانالهای هوا، مخازن ذخیره، پوشش سقف سولهها و بدنه خودروها ایفا میکند. در این نوشتار به بررسی متالورژیکی و ویژگیهای فنی این ورق پرفروش میپردازیم.
۱. فرآیند تولید ورق گالوانیزه
ورق گالوانیزه عمدتاً به دو روش گالوانیزه غوطهوری گرم (Hot-Dip) و گالوانیزه الکترولیتی تولید میشود:
- روش غوطهوری گرم (روش متداول): کویل ورق روغنی یا سیاه پس از اسیدشویی و چربیزدایی، وارد یک حمام مذاب از فلز روی با دمای حدودی ۴۵۰ درجه سانتیگراد میشود. در این دما، اتمهای روی با اتمهای آهن سطح ورق واکنش داده و لایههای آلیاژی پیوستهای از جنس روی-آهن ایجاد میکنند که چسبندگی فوقالعادهای دارد.
- روش الکترولیتی (الکتروگالوانیزه): با استفاده از جریان الکتریکی و محلول الکترولیت، لایهای بسیار نازک و یکنواخت از روی بر سطح ورق مینشیند. این ورقها معمولاً برای بدنه خودروها که نیاز به رنگآمیزی بسیار صاف دارند استفاده میشود.
۲. مفاهیم کلیدی: ضخامت پوشش و کوتینگ (Coating)
عمر مفید ورق گالوانیزه نسبت مستقیم با میزان و ضخامت لایه فلز روی دارد. در بازار آهن، این پارامتر با معیار کوتینگ (Coating Weight) سنجیده میشود که نشاندهنده وزن فلز روی مصرفی بر حسب گرم در هر متر مربع از ورق (مجموع دو طرف) است:
- کوتینگهای رایج: از ۹۰ تا ۲۷۵ گرم بر متر مربع متغیر است. ورقهای گالوانیزه وارداتی (مانند ورقهای درجه یک قزاق، ژاپن یا کاشان) کوتینگهای بالایی در حدود ۱۲۰ الی ۱۸۰ دارند که مقاومت به خوردگی بینظیری را رقم میزند.
۳. پدیده گل گالوانیزه (Spangle) چیست؟
یکی از ویژگیهای ظاهری ورق گالوانیزه گرم، نقش و نگارهای کریستالی روی سطح آن است که در اصطلاح بازار آهن به آن گل گالوانیزه میگویند. این گلها در طول فرآیند انجماد لایه روی مذاب شکل میگیرند و به سه دسته تقسیم میشوند:
- گل درشت (Regular Spangle): کریستالهای بزرگ و واضح که نشاندهنده حضور ناخالصی سرب در روی مذاب است.
- گل ریز (Minimised Spangle): با کنترل سرعت سرد شدن و افزودن فسفر به دست میآیند.
- بدون گل (Zero Spangle): ورق کاملاً صاف و نقرهای یکدست که برای قطعاتی که نیاز به رنگکاری لوکس دارند بسیار ایدهآل است.
۴. کاربردهای ورق گالوانیزه
- ساخت کانالهای سیستم تهویه مطبوع (داکتها).
- تولید سقفهای شیروانی، سقفهای عرشه فولادی (Metal Deck) و انواع پروفیلهای کرکرهای.
- صنایع خودروسازی و بدنه لوازم خانگی بزرگ.
- ساخت تابلوهای برق، سینی کابل و لولههای انتقال آب سبک.
کارشناسان بازرگانی کیان بازرگان هیرسا آماده مشاوره، تامین و برشکاری انواع شیت و کویلهای گالوانیزه کارخانجات معتبر کشور از جمله فولاد مبارکه اصفهان، تاراز چهارمحال و امیرکبیر کاشان با مناسبترین قیمت میباشند.