#ورقهای فولادی
مقایسه ورق سیاه (نورد گرم) و ورق روغنی (نورد سرد)؛ تفاوت فرآیند و کاربردها
ورقهای فولادی پایه و اساس تولید صدها محصول دیگر صنعتی و ساختمانی هستند. این ورقها به دو دسته کلی ورق سیاه (Hot Rolled Sheet) و ورق روغنی (Cold Rolled Sheet) تقسیم میشوند. نام این ورقها ربطی به رنگ واقعی یا آغشته بودن آنها به روغن ندارد؛ بلکه مستقیماً از فرآیند ساخت متالورژیکی آنها یعنی نورد گرم و نورد سرد نشأت میگیرد. در این مقاله تفاوتهای این دو محصول کلیدی را کالبدشکافی میکنیم.
۱. فرآیند تولید: نورد گرم در مقابل نورد سرد
- ورق سیاه (نورد گرم): شمشهای فولادی (اسلب) در دمای بسیار بالا (بیش از ۱۱۰۰ درجه سانتیگراد، بالاتر از دمای تبلور مجدد فولاد) گرم شده و از میان غلتکهای سنگین عبور میکنند تا به ضخامت دلخواه برسند. خنک شدن ورق در دمای اتاق باعث ایجاد یک لایه اکسیدی خاکستری یا تیره روی سطح ورق میشود؛ به همین دلیل به آن ورق سیاه میگویند.
- ورق روغنی (نورد سرد): فرآیند نورد سرد بر روی ورق سیاه اسیدشویی شده در دمای اتاق انجام میشود. با عبور ورق از زیر غلتکهای دقیق هیدرولیکی بدون اعمال حرارت، ضخامت آن کاهش چشمگیری مییابد. در پایان فرآیند، برای جلوگیری از زنگزدگی سطح صیقلی، لایهای نازک از روغنهای محافظ روی آن اسپری میشود که علت نامگذاری آن به ورق روغنی است.
۲. تفاوت در کیفیت سطحی و دقت ابعادی
- دقت ابعادی: به دلیل اینکه ورق سیاه در دمای بالا نورد میشود، پس از خنک شدن دستخوش انقباض نامنظم شده و تلورانس ابعادی بالاتری دارد. در مقابل، نورد سرد به دلیل انجام در دمای محیط دارای دقت ابعادی فوقالعاده بالا، لبههای تیز و صیقلی است.
- ظاهر سطحی: ورق سیاه زبر، خشن و مات است و مناسب برای کاربردهایی است که ظاهر اهمیت ندارد. ورق روغنی دارای سطحی بسیار شفاف، یکنواخت و آماده برای رنگآمیزی یا آبکاری است.
۳. ویژگیهای مکانیکی و شکلپذیری
- ورق سیاه به دلیل نورد حرارتی دارای تنشهای داخلی کمتری بوده و خاصیت شکلپذیری طبیعی و جوشکاری عالی دارد.
- ورق روغنی در اثر فرآیند نورد سرد، دچار پدیده کارسختی (Work Hardening) شده و استحکام کششی بالاتری نسبت به ورق سیاه اولیه دارد. با این حال، با عملیات حرارتی آنیلینگ (بازپخت) انعطافپذیری لازم جهت شکلدهیهای عمیق در صنایع پرسکاری به آن بازگردانده میشود.
۴. مقایسه کاربردهای صنعتی
- کاربردهای ورق سیاه: ساخت لولههای انتقال نفت و گاز، پروفیلهای ضخیم ساختمانی، بدنه کشتیها، مخازن بزرگ ذخیرهسازی، تانکرهای حمل سوخت و ماشینآلات راهسازی.
- کاربردهای ورق روغنی: تولید لوازم خانگی (یخچال، گاز، ماشین لباسشویی)، ساخت بدنه خودرو، بردهای الکترونیکی، انواع کمد و فایلهای فلزی، لولههای سبک مبلی و قطعات دقیق صنعتی.
مجموعه کیان بازرگان هیرسا تامینکننده انواع ورقهای نورد گرم (سیاه) و نورد سرد (روغنی) از کارخانجات داخلی مانند فولاد مبارکه، هفت الماس و گیلان، و همچنین محصولات وارداتی با بالاترین کیفیت است.